Ritim nedir?

Yunanca asıllı bir kelimedir. Olayların düzenli aralıklarla tekrarlanması niteliğini ifade eder.

Müzikte ritm zaman veya mekan içinde tenasüp, yani uygunluktur. Muayyen ritimlerden yapılarak kalıp halinde tespit edilmiş ritimlere de «usul» denir. Şiirde ritim mısraların ölçüsüdür ki, buna «vezin» denir. Tıpta ritim, kalp kaslarının kasılıp gevşemesi hareketleridir.

Ritim, bir dizede, bir notada vurgu, uzunluk veya ses özelliklerinin, durakların düzenli bir biçimde tekrarlanmasından doğan ses uygunluğu, tartım, dizem. Çeşitli aletlere vurarak çıkarılan, düzenli ve akıcı seslerin oluşturduğu bütündür. Vurmalı çalgıların ve perküsyonun temelidir.

Biyolojik ritim

Fizyolojik ve davranışsal tepkilerin belirli periyotlar içinde tekrarlanmasına biyolojik ritim (devirselritim) denir. Biyolojik ritimler, canlı yaşadığı sürece tekrar eden ve onun dış ortama adaptasyonunusağlayan fizyolojik olaylardır. Kalbin elektriksel aktivitesi, uyku ya da uyanıklık hali, hormonlarınsalgılanması gibi birçok biyolojik olay belirli bir ritimde gerçekleşir. Biyolojik ritimleri ve bu ritimlerin mekanizmalarını inceleyen bilim dalına kronobiyoloji denir.

Canlılarda görülen bazı biyolojik ritimlergünlük periyotlarla tekrarlanırken bazılarının periyotlarıaylık ya da yıllık olabilir. Biyolojik ritimler canlının sahip olduğu biyolojik saat tarafından kontrol edilir.Biyolojik saat canlının iç saatidir. Çevresel uyarılardan faydalanılarak gerekli tepkilerin doğru zamandaverilmesini sağlar. Örneğin göç dönemleri ilgi ile izlenen imparator kelebekleri, her yıl sonbahardaKuzey Amerika’nın orta ve doğu bölgelerinden kalkarak, kışı geçirmek üzere Meksika’nın ortalarındaküçük bir bölgeye gider.

Massachusetts Üniversitesinden Steven Reppert’in araştırma sonuçlarınagöre,imparator kelebeklerinin göç sırasında Güneş’in gökyüzündeki konumundan yararlandıkları vebiyolojik saatlerini kullandıkları belirlenmiştir. Araştırmacılar, imparator kelebeklerinin biyolojik saatlerinde”dep” adlı bir genin rol oynadığını belirlemişlerdir. Bu genin aktivitesinin sürekli ışık alan birortamda baskılandığını tespit etmişlerdir. Reppert ve ekibi, günlük aydınlık-karanlık döngüsünü bozarakbunun kelebekler üzerindeki etkilerini gözlemişlerdir.

Sonbaharda laboratuvar ortamında sabah7’den akşam 7’ye kadar aydınlıkta tutulduktan sonra Güneş’e çıkarılan kelebekler güneybatıya, yanikışlayacakları Meksika’ya doğru yönelmişlerdir. 01:00–13:00 saatleri arasında aydınlıkta tutulan kelebeklerde güneydoğuya yönelmişlerdir. Laboratuvarda sürekli ışığa maruz kalan kelebeklerin ise,zaman duyusunu yitirdiğinden doğrudan güneşi gördükleri tarafayöneldikleri gözlenmiştir. Bu canlıların biyolojik saati şaşınca yönlerini bulamadıkları ve göçü tamamlayamadıkları gözlenmiştir. Bu tür yıllık ritimlerin yanı sıra canlılarda aylık ve günlük ritimler de vardır.

Örneğin insanda yumurta oluşumu ve atılması yaklaşık bir aylıkperiyotlarda gerçekleşir. İnsanın vücut sıcaklığı ise biyolojik saatebağlı olarak günlük periyotta değişir. Örneğin insanda vücut sıcaklığıbir günde yaklaşık bir derece iner ve çıkar. Memelilerde biyolojik saati düzenleyen etkenlerden biri beyindeki epifiz bezidir. Epifiz bezi bu düzenlemeyi salgıladığı “melatonin” hormonu ile gerçekleştirir. Melatonin salgısının miktarı, gece vegündüz uzunluğuna göre ayarlanır. Göze ışık girmesi melatonin salgılanmasını önler. Bu nedenlemelatonin gece salgılanır. Melatonin, hipotalamusu etkileyerek günlük döngülerin düzenlenmesinderol oynar.

Yapılan deneylerde epifiz bezi çıkartılan çeşitli hayvanların biyolojik saatlerini yitirdikleri,günlük yaşam ritimlerini düzenleyemedikleri tespit edilmiştir. Bunun dışında kedi, köpek, koyun gibibirçok hayvanın mevsiminde doğurma özelliklerini yitirdikleri de gözlenmiştir.İnsanların saat farkı olan ülkelere gitmeleri de günlük ritimlerinin bozulmasına sebep olur. Bu durumdakikişilerin melatonin salgısının düzenlenmesi ve biyolojik saatinin yeni zaman dilimine uyumsağlaması birkaç gün alır. Buna jetlag adı verilir. Kış mevsimine girerken gündüz saatlerinin kısalmasıylabazı insanlarda, biyolojik ritim bozularak fiziksel ve psikolojik sorunlar ortaya çıkabilir.

Müzikte ritim

Müzikte zamanın belirli bir süre içinde eşit veya değişik uzunlukta parçalara bölünmesine ritim denir. Bölünen her parçanın başı vuruşlarla belli edilir. Birbirlerini takip ederek bir düzen oluşturan bu vuruşlar müzikal yapı içerisinde anahtar rollerden birini üstlenerek orkestraya yön vermektedir. Ritim, müzik dışında da incelenebilen ve günlük hayatta, doğada, insan vücudunda, kısacası pek çok alanda gözlemlenebilen bir unsurdur. Örnek olarak kalp atışında, sanayi makinelerinde, bir atın koşuşunda süregelen ritim örnekleri tespit edilebilir.

Vuruşlar nota değerleriyle gösterildiği için ritim nota değerlerinin uygulanmasıyla ortaya çıkar. Müziğin en önemli öğesi olan ritim, müzikte ezgiyi şekillendiren unsurdur. Nota seslerinin dikkate alınmadan sadece değerlerinin (tartımlarının) incelenmesine ritmik portre denir. Ritim, belirli bir süreç kullanımını hedefleyen tempo içinde netleşmektedir ve bu şekilde müziğin karakteristik yapısını da belirlemiş olur. Ritim ve tempo kavramlarının biribiriyle karıştırılması sıkça yapılan bir hatadır.

Müzikte tempo, parçanın hızını belirlemek için kullanılan bir terimdir ve parça boyunca notaların ilerleyiş hızını veya metrik vuruşların sıklığını düzenler. Söz gelimi, bir parça öğrenilirken temposu ağırlaştırılarak çalınabilir veya söylenebilir ancak parçanın ritmi değiştirilemez. Ölçü de ritim konusu altında incelenebilinecek bir diğer kavramdır. Müzikte ölçü, iki ölçü çizgisinin arasında kalarak belirlenmiş en küçük müzik ve zaman parçasıdır.

Herhangi bir notasyon incelendiğinde, portede iki çizgi arasında kalan notalar ve işaretler bir ölçüyü temsil etmektedir. Ölçü birimi, portenin başına anahtar ve donanım işaretlerinden sonra üst üste yazılan iki sayıyla belirtilir. Örnek olarak iki dörtlük ölçü denildiğinde buradaki iki sayısı vuruşları, dört sayısı ise nota değerini işaret etmektedir. Ölçüler basit, bileşik ve aksak olmak üzere üç gruba ayrılırken, müzik türlerini belirlemede de yardımcı rol üstlenirler.

Ritim enstrumanları nelerdir?

Ritim enstrumanlarının geneli yuvarlaktır (çemberdir), ahşap, metal veya polyester kasnakların üzerine suni veya doğal hayvan derisi gerilmiş enstrumanlardır, bu türlerin dışındakiler, yani; üçgen zil, marakas, kastanyet, kaşık, parmak zili vs, gibileri yardımcı efekt aletleridir çok dengeli ritim sağlayabilen araçlar değildir. Davul (bateri takımı), trampet, bongo, konga, tembal, timpani, cembe, nagara, darbuka, asma davul, def, bendir, arbane, kös, nakkare, gudüm vs. gibi enstrümanlar en doğru ritim aletleridir.

Sözlükte ritim ne anlama gelmektedir?

Bir dizede, bir notada vurgu, uzunluk veya ses özelliklerinin, durakların düzenli bir biçimde tekrarlanmasından doğan ses uygunluğu, tartım, dizem.

Son eklenenler